Co mówią o nas świąteczne portfele ?

Święta Bożego Narodzenia już za nami. Był to czas pełen wartościowych chwil – spotkania, rozmowy, wspólne gotowanie, zabawy, prezenty. To momenty, których nie da się wycenić.

Gdy kurz opadł i zrobiłem szybkie podsumowanie... poczułem to, co pewnie wielu z Was – wrażenie, że koszty świąt mocno poszły w górę. I co gorsza – ciężko je było uciąć, nie rezygnując z czegoś naprawdę ważnego.

Czy to normalne? Czy to tylko moje wrażenie? A może wszyscy mamy podobnie?

Jako analityk danych postanowiłem zgłębić temat i poszukać danych, które powiedziałyby mi więcej o trendach w ostatnich latach. Chciałem zrozumieć: czy rzeczywiście wydajemy znacząco więcej, czy może po prostu inflacja tak zniekształca naszą percepcję?

Wyniki tego śledztwa okazały się... intrygujące. Bo nie chodzi tylko o to, ile wydajemy – ale JAK i NA CO.

Ile wydajemy na święta? Sprawdźmy średnie wydatki świąteczne w Polsce w ostatnich latach:

Punkt odniesienia: koszyk 2019 vs 2025

Jak wyglądał klasyczny koszyk w 2019? Struktura wydatków przed pandemią była przewidywalna i tradycyjna (udziały orientacyjne) :

Jak ta analiza może pomóc Ci w biznesie?

Takie podejście jakie zastosowano w tej analizie warto użyć w analizie biznesowej w firmie.

Wyobraź sobie, że zarządzasz sklepem internetowym:

• 📊 Patrzysz na raport: "sprzedaż w górę o 40%"

• 🤔 Super! Ale... dlaczego? Co naprawdę się zmieniło?

• 💭 Czy to więcej klientów? Większy koszyk? Droższe produkty?

Bez głębszej analizy danych – mało wiesz.
Bez kontekstu – podejmujesz decyzje w ciemno.

I właśnie dlatego narzędzia jak Power BI czy Microsoft Fabric są tak potężne – pozwalają:

• Połączyć dane z różnych źródeł (CRM, magazyn, finanse)

• Zobaczyć trendy i wzorce, których gołym okiem nie dostrzeżesz

• Zrozumieć KTO, DLACZEGO i KIEDY kupuje – nie tylko "ile"

Bo dane mówią prawdę – ale tylko wtedy, gdy zadasz im właściwe pytania. 🎯

Chcesz wiedzieć jak lepiej analizować dane albo tworzyć raporty które dają realną wartość? Zapisz się poniżej na listę a dowiesz się o nadchodzących kursach online z obszaru analizy danych i Power BI.

Źródła:
GUS, CBOS, Eurostat, McKinsey, Gartner, Deloitte, Kantar, NielsenIQ

Metodologia:
Analiza syntetyczna oparta na trendach i strukturze koszyka konsumenckiego. Wartości przybliżone – celem jest pokazanie kierunku zmian i zachowań, a nie rozliczeń księgowych.

Nominalny wzrost to nie wszystko

Nominalny wzrost: +64% (2019–2025)

Na pierwszy rzut oka to imponujący skok. Problem? Sama suma potrafi bardzo mylić.

W tym samym okresie skumulowana inflacja w Polsce wyniosła ok. 46%. Co to oznacza w praktyce?

✅ Znacząca część wzrostu wydatków = po prostu droższe ceny
✅ Realna zmiana wielkości koszyka: tylko +18%

Wniosek : Nie wydajemy dramatycznie więcej – wydajemy inaczej.

Inflacja zmienia perspektywę

Trzy kluczowe trendy w świątecznym koszyku

I. Podróże: realnie droższe wycieczki (+48%)

Dane Eurostatu pokazują, że liczba podróży od 2022 roku oscyluje w okolicach poziomów z 2019 roku, co wskazuje na stabilizację popytu turystycznego po pandemii. Oznacza to, że podróżujemy równie często jak przed pandemią, ale te same podróże kosztują nas znacznie więcej.

Analiza wskaźnika HICP (Zharmonizowany Wskaźnik Cen Konsumpcyjnych) dla okresu 2019-2024 ujawnia istotne różnice we wzroście cen poszczególnych składowych podróży:

• Transport (CP07): +31%

• Zakwaterowanie (CP111): +52%

• Restauracje i hotele (CP11): +69%

Jak widać, wzrost cen transportu (+31%) jest relatywnie umiarkowany w porównaniu z pozostałymi kategoriami. Koszty zakwaterowania wzrosły o 52%, a usługi gastronomiczne aż o 69% – czyli ponad dwukrotnie szybciej niż transport. Dane jednoznacznie wskazują, że głównym czynnikiem wzrostu kosztów podróżowania nie jest transport, lecz drastyczne podwyżki cen zakwaterowania i gastronomii.

Pomimo stabilnej liczby podróży, przeciętny turysta płaci dziś znacznie więcej za te same usługi – głównie z powodu inflacji w sektorze hotelarskim i restauracyjnym.

II. Jedzenie: mniej ilościowo, bardziej planowo (−12% realnie)

Ceny żywności rosły najszybciej, a udział wydatków na jedzenie... spadł. Jak to możliwe?

Odpowiedź nie leży w rezygnacji z jakości, lecz w zmianie zachowań konsumenckich. Dane pokazują wyraźny trend ku bardziej świadomym zakupom:

→ Dokładniejsze planowanie zakupów
→ Ograniczenie kupowania "na zapas"
→ Świadoma kontrola marnowania żywności
→ Lepiej dobrane produkty zamiast nadmiaru

To fundamentalna zmiana: nie kupujemy więcej za więcej, lecz mniej – ale lepiej. Inflacja nauczyła konsumentów efektywności zakupowej.

III. Prezenty: mniej, ale drożej (+34% realnie)

Prezenty to inna historia.

Raporty konsumenckie (McKinsey, Gartner, Deloitte, Kantar, NielsenIQ) pokazują spójny trend:

• Mniej produktów w koszyku prezentowym (na paragonach)

• Wyższa cena jednostkowa produktów

• Większa selektywność zakupów

Innymi słowy: Kupujemy mniej prezentów, ale bardziej przemyślanych.

To klasyczne przesunięcie z „ilości" na „wartość" – bardzo charakterystyczne dla okresów wysokiej inflacji i rosnącej świadomości konsumenckiej.

Co możemy wywnioskować z tej analizy danych?

Gdy spojrzymy tylko na sumę wydatków (1 100 zł → 1 800 zł), nasuwa się wniosek: "tak, wydajemy dużo więcej". Koniec analizy, case closed.

Ale po dodaniu kontekstu – inflację, strukturę koszyka, zmiany w czasie – zobaczymy prawdziwą historię:

• Mamy podobną liczbę wycieczek, ale koszty zakwaterowania i restauracji poszybowały w górę

• Kupujemy mniej prezentów, ale bardziej przemyślanych

• Planujemy zakupy żywności dokładniej, by mniej marnować

To już nie są "wydatki świąteczne" – to decyzje o tym, co jest naprawdę ważne.

Gdy wiemy, gdzie idą największe pieniądze, możemy świadomie zaplanować budżet na przyszłość:

✅ Podróże: Rezerwuj hotele wcześniej i szukaj okazji cenowych
✅ Jedzenie: Rób realną listę zakupów i trzymam się jej
✅ Prezenty: Zaczynaj zakupów wcześniej i szukaj okazji cenowych jak 'Black Friday'

Masz już raporty Power BI, ale nie widzisz w nich sensu lub nie wiesz czemu nie są używane? Sprawdź mój artykuł "Dlaczego raporty Power BI nie są używane - i jak to naprawić"

To był koszyk obfity, przewidywalny i oparty na dużej ilości zakupów – typowe „świąteczne zapasy".

Co się zmieniło w strukturze (udziały orientacyjne) koszyka w 2025 ?

Niedługo startują kursy online, gdzie podzielę się dodatkowymi wskazówkami i trikami z obszaru danych i Power BI.
Nie chcesz przegapić premiery?
Podaj swój email, a dowiesz się jako pierwszy.